RUBY ELIZABETH

Een paar weken geleden schetste mijn psycholoog een brein op een whiteboard en tekende daarin een rondje. In dat rondje woonde volgens hem mijn trauma. Hij schreef er ‘limbisch systeem’ boven. Ik had zelf wel eens over trauma gesproken in de context van het ongeluk, maar dacht toen aan het soort huis-tuin-en-keuken trauma’s waar iedereen wel een beetje mee rondliep. Moeilijke gebeurtenissen waar je zeg maar wel overheen komt met behulp van wat tijd. Dat ik werkelijk ‘getraumatiseerd’ zou kunnen zijn was best een verassing.

Wat ik inmiddels van mijn psycholoog heb begrepen is het volgende: in het geval van trauma slaat het brein een ernstige gebeurtenis verkeerd op. Die stopt de enge herinnering niet bij alle andere herinneringen in het grote archief van de cortex, maar in het limbische systeem (het rondje). Het limbische systeem staat in verbinding met het lichaam en bezit tevens hét alarmsysteem van ons wezen. De ratio heeft er geen toegang. Omdat die enge herinnering hier nestelt, gebeuren er soms gekke dingen. Als er zich namelijk een (volstrekt veilige) situatie voordoet die slechts een klein beetje lijkt op de enge herinnering, gaan alle alarmbellen af en maakt het lichaam zich klaar om te vechten of vluchten. Voordat je dus ook maar vaag denkt aan een eventuele link tussen het kleine gebeuren en de grote verschrikkelijke gebeurtenis, gaat het hele lichaam door het dolle in een poging een gigantisch maar totaal absent gevaar het hoofd te bieden.

Voor een wat duidelijkere uitleg staat het internet natuurlijk vol; ik vond zelf dit filmpje (Nederlands) en dit filmpje (Engels) fijn om te kijken.

Aan de hand van deze informatie begrijp ik eindelijk waarom ik soms zo extreem reageer en waarom mijn strategieën om daarmee om te gaan zo weinig hebben uitgehaald. Waarom mijn hart bijvoorbeeld ontembaar begint te kloppen wanneer ik aan de wand hang en een vogel voorbij zie vliegen, een vliegtuig of een takje. Een brute beweging van de arm van mijn tochtgenoot kan eigenlijk al wel genoeg zijn, een geluid, een enkele blik in de leegte. Het ongeluk woont namelijk in mijn limbisch systeem en vertelt mijn lichaam, en mijzelf, dat ik weg moet. Nu. Meteen.

Het fijne aan het labeltje ‘trauma’ is de therapie die ermee gepaard gaat en het feit dat er dus een oplossing voor blijkt te zijn. De ernstige gebeurtenis kan in principe, in stukjes, uiteindelijk toch naar de cortex gestuurd worden, bij de andere herinneringen, waar íe hoort. Ik begon zelf namelijk te vermoeden dat het bergbeklimmen gewoon niet meer kon. Het lukte me niet meer. Er waren alleen nog maar monsters en demonen en ik was het, ondanks mijn liefde voor de bergen, van ze aan het verliezen.

Huiswerk

Omdat het limbische systeem (waar mijn trauma woont) en mijn lichaam buiten mijn denken om samenwerken, wil mijn psycholoog dat ik eerst leer om mijn gevoelens, al mijn gevoelens, mijn bewustzijn in te dwingen. Hij zegt dat ik mijn cortex eerst moet loslaten op de ‘gemakkelijke’ emoties, voordat ik die naar die ene grote, moeilijke, kan sturen. Daarom moet ik gedurende de dag lokaliseren waar in mijn lichaam (buik, borst, keel…) ik wát voel (geluk, verdriet, angst, walging en woede).

De Therapie

Wat we vervolgens in de sessies zullen doen, is het neutraliseren van mijn herinnering aan het ongeluk, mits ik het goed heb begrepen. Ik zal gedetailleerd over de scène praten en hij zal me telkens onderbreken, waardoor hij mijn persoonlijke superenge scenario opbreekt in normale, ongeladen stukjes en deze kunnen worden overgebracht naar het grote archief. 

Nu heb ik nog een ander ongeluk gehad (het eerste ongeluk, mijn eigen val), wat in theorie een beetje resideert naast mijn andere trauma in mijn lymbisch systeem. Welk we precies gaan aanvallen is nog even de vraag. Soms werkt het beter (wederom, als ik het juist begrepen heb) om het ‘makkelijkere’ trauma op te lossen, wat zijn uitwerking heeft op het ‘moeilijkere’ trauma, waardoor je niet persé zo diep hoeft te duiken in het laatste.

Bijleren

Er is een hoop dat ik niet werkelijk begrijp, omdat ik het brein nog lang niet goed ken, over trauma nauwelijks gelezen heb en aan het begin sta van mijn eigen therapie. Wat hierboven geschreven staat is slechts wat ik van mijn (Franse) psycholoog begrepen heb. Ik zal dingen corrigeren zodra ik zelf bijleer, aarzel echter niet om correcties (of interessante weetjes) te plaatsen in het commentaar, mocht je daar uiteraard toe gemotiveerd zijn.

In La Vachette gebeurt momenteel van alles waar dorpsbewoners het gepassioneerd wel of niet mee eens zijn, daarom zie ik ze meer dan ooit in groepjes tussen de huizen. Het grootste evenement heeft betrekking op een stukje gemeentegrond. Net na de kerk splitst de hoofdweg van het dorp in tweeën; de ene tak loopt richting Névache en is levensgevaarlijk voor kinderen en katten, de andere loopt langs een rij kleurrijke huizen, de herberg en een fontein. Hier blijft het een stuk rustiger. Alhoewel je er geen tweejarige met houten loopfiets op zou laten spelen, vind ik er geregeld oudere dorpsgenoten die maar een heel klein stapje opzijzetten voor een passerende auto.

Het stuk gemeentegrond ligt op een steenworp afstand van deze weg. Middenin het dorp, aan het water, momenteel in de zon vanaf een uur of tien ‘s ochtends, met een prachtige boom in het midden zou het ’t perfecte dorpsplein kunnen worden. Een schommel en wat bankjes, gras voor de honden om in te poepen waar iedereen boos over zou kunnen worden, een hekje langs de rivier en een terrein voor Jeu de Boules, zo zien we het voor ons. Met name nu jonge gezinnen zich installeren en al drie (en een halve) baby’s zich klaarstomen voor hun houten loopfiets, om binnenkort dagelijks aan onze buurt van hangende opa’s en oma’s te laten zien hoe lief en groot ze worden.


Ze willen er een parkeerplaats van maken.

La Vachette hoort bij de commune van Val-des-Près, het derde dorp richting Névache, op zo’n tien kilometer afstand. Daar woont de burgemeester en worden de beslissingen genomen. Het is duidelijk dat de burgemeester geen Pétanque speelt met de anderen of baby’s groot laat groeien vlak naast de Dodekippenkattenweg. Je moet praktisch zijn als burgemeester en het is waar dat er parkeerplaatsen ontbreken, met name wanneer Parijs, Lyon of Marseille komt uitwaaien in de vallei. Dat er net buiten het dorp genoeg (communaal!) terrein is om al het blik op te vangen is niet relevant wanneer er binnen het dorp zo’n mooi stukje terrein, lekker centraal, geasfalteerd zou kunnen worden.  

Mijn eigen mening is vrij duidelijk. Daarom snel ik het huis uit wanneer ik zo’n groepje zie of hoor praten en voeg ik me bij het cirkeltje, met een hand in mijn zij, voeten net wat wijd uit elkaar en een meeknikkend hoofd. Thibault schrijft ondertussen een brief aan de burgemeester. We hebben weliswaar nog geen peuter op een loopfiets maar wel een dikke kat en vinden daarbij dat de gemeenschap van La Vachette een echt dorpsplein verdient.

De buurjongen zag er niet zo goed uit toen hij ons terras opliep, ruim een jaar geleden. De lente schoot overal uit de grond, maar het was net uit met zijn vriendin, hij was nog overtuigd van het feit dat ze de liefde van zijn leven was en Covid had de afstand tussen Wuhan en La Vachette vreemd genoeg overbrugd. Macron deed het land op slot en daarmee ook de herberg in het dorpscentrum, die onze buurjongen vlak voor de winter had overgenomen. Een sympathiek gebouwtje met een klein houten terras aan het water.

Ik had hem subtiel duidelijk gemaakt dat het interieur van zijn herberg misschien wat gedateerd was. Hij was echter kok en had niets met interieur, noch met booking.com, voicemailberichten of publiciteit. Waar hij warm voor liep, waren verse groenten, wilde knoflook en kastanjes, morieljes bij zijn risotto, melk van de koeien van Prorel en bier van brasserie Col de Lauteret, alcohol die hij zelf op smaak bracht met mélèze of besjes of wijn met citroen, aangeschoten klanten of vrienden en kaartspellen tot laat in de avond.

Het vale interieur veranderde niet gedurende die twee lege maanden in lockdown, zelfs de plastic kerstman bleef hangen. Tijd om het ding van het plafon te trekken was er genoeg, méér dan, maar hij wist niet wat komen zou en werd er moedeloos van.

De zomer die volgde bleek gek genoeg explosief. Stedelingen wilden allemaal naar de bergen. Naar de Vallée de la Clarée, waar een frisse bergbries woei en het virus gewoon even niet zo belangrijk meer was. De herberg zat vol, gasten hielden van zijn risotto, ik zag hem sprinten over de markt van Briançon met mondkapje en zijn rugzak vol prei. De kerstman hing nog steeds aan het dak, maar de buurjongen klaagde zowaar dat hij vrijwel geen tijd meer voor zichzelf had. Het ging dus goed. Hij kon de eerste klap van Covid financieel gezien opvangen en vond zelfs een leuk nieuw vriendinnetje.

Die herfst ging alles weer op slot.

Omdat hij van de overheid een substantiële financiële bijdrage kreeg kon hij zijn herberg aanhouden, maar de stoelen in de salon stonden op hun kop op de lange houten tafels en de lelijke cd-speler in de hoek haperde slechts voor ons. Hij maakte zoveel crème de marron en confiture de coing dat we na elke borrel, waarvoor we een viertal stoelen van de tafels hadden gehaald die we erna weer terugzetten, een glazen pot van hem meekregen.

Begin november leende hij zijn herberg uit aan een groep vrijwilligers en médecins du monde die hielpen bij de veilige oversteek van immigranten. Daar waren sommigen van het dorp niet persé heel blij mee; het kon hem niets schelen. Hij voelde zich op zijn minst nuttig. Maar toen zijn gasten hun verblijfplaats voor lief begonnen te nemen en het gebouwtje aan het water dikwijls smerig achterlieten, sloot hij de deur voor hen.

Die deur zou niet meer echt opengaan. Er was nog even sprake van een tweede financiële bijdrage van de overheid, maar daar kwam de buurjongen niet voor in aanmerking.

Het is begin mei 2021 en hij heeft het niet gered. Zijn relatie gelukkig wel, maar het duo vertrekt tot ons verdriet uit de vallei. Een groot afscheidsfeest waarin gezamenlijk het fiasco wordt verdronken zit er uiteraard niet in, maar misschien nodigt hij een schamel gezelschap uit waarmee we van zijn overdadige voorraad citroenwijn kunnen profiteren voordat een nieuwe, onzekere etappe begint.

Ik wens de nieuwe eigenaren van de herberg veel, veel succes toe.

Je was om vijf uur ’s nachts vertrokken. Ik zette mezelf die namiddag achter de keukentafel, half vier, met koffie en een studieboek, mijn handen nog onder het pof van het klimmen. De bomen onderaan de rotsen hadden vol bloesem gezeten, een gordijn van roze bloesem waarachter mijn vriendinnetje omhoog had geprobeerd te klimmen. Het kwartsiet was oranje en geel geweest, de lucht strakblauw. Toen ik haar had laten zakken had ik gezegd dat ik wist wat ik wilde worden: poëet. ‘In dat geval word ik ‘de vreugde’, had ze geantwoord.

Ik las drie woorden over chromosomen en dacht toen aan jou. Als je om vijf uur was vertrokken hadden jullie, Jon en jij, uiterlijk om tien uur bovenaan het couloir gestaan. Hoogstens om elf uur. Over het couloir zelf hadden jullie nooit langer dan een uur gedaan. Na een siësta in de lentezon had je vast bedacht mij even een berichtje te sturen, een berichtje dat ik niet in mijn telefoon had staan. Ik belde je maar je nam niet op, las weer over chromosomen maar de woorden kwamen niet meer binnen.

Vier uur. Ik belde Jon, die had zijn telefoon uitstaan. Er was geen groene auto die kwam aanrijden, of ik nou door het raam keek of vanaf het balkon, geen getril van mijn telefoon. Ik stuurde een berichtje waarop geen antwoord kwam en kon mijn gedachten niet meer in het gareel houden. Wat was er gebeurd? Een losgeschoten rappel? Een blessure? De één op de ander gevallen? Een lawine? Ik zag je dood, ik zag je gewond, maar ik zag jullie ook met biertjes in de hand op het terras bij een vriend, je telefoon zachtjes trillend in de groene auto.

Lea nam niet op. Ik had haar niet bezorgd willen maken maar was zelf te bezorgd.

Half vijf. Ik keek op het internet of er geen reddingsacties in de Écrins waren uitgevoerd en las over een dag in maart toen de CRS maar liefst vijf keer de helikopter van stal had moeten halen. Een gebroken enkel, een knie, een uitputting etc. Je nam nog steeds niet op. Het boek van de chromosomen lag open op tafel en ik liep rondjes door het huis.

Vijf uur. Ik wilde maar één ding en dat was lachen over mijn eigen stomme zorgen, je in mijn armen sluiten en zeggen dat je een grote debiel was. Ik wilde je kussen op je gezicht en je blauwe ogen en je rusteloze tengere lichaam samenknijpen uit woede en opluchting, ik wilde op zijn minst drie rusteloze, tengere kinderen van je en gelijk maar een nieuwe koelkast uitzoeken waar we alle zes in zouden passen, inclusief Tigrou. Ik wilde je vertellen over mijn eigen stomme bloesem van die dag en als ik dat niet zou kunnen, dan zou alles instorten. Ik zou niet stoer zijn. Je zat in mijn toekomst, ik wilde je in mijn toekomst, jíj, ik hield van je.

En daar stonden jullie plotseling. Jon en jij, grijnzend op het balkon, jouw voorhoofd verbrand. ‘Hij was zijn pickel verloren op de heenweg’, zei Jon lachend. ‘Jouw pickel, trouwens, die hij had geleend. We hebben die dus lopen zoeken nadat we terugkwamen uit het couloir. Of nou ja, híj heeft die lopen zoeken, gedurende een uur of twee in de sneeuw. Ik heb zelf ondertussen schaakspelletjes gespeeld op mijn telefoon. Daarom was de batterij leeg. Hij hing trouwens in een boom, je pickel.’

Die avond in bed zei ik tegen je dat ik poëet wilde worden en toen zei je ‘dat is een mooi beroep maar dan moet je wel gedichten schrijven’ en toen zei ik ‘nou dat ga ik dan maar doen’ en toen vielen we in slaap.

Ik heb het examen gehaald! Voor alle lieve mensen die me zoveel hebben gesteund via mijn blog: dank jullie wel!! Het echte verhaal komt eraan!!