RUBY ELIZABETH

Het gekke aan vliegtuigen is dat ze je in een mum van tijd aan de overkant van de wereld afzetten. Ze grijpen je in de kraag in Nepal en laten je achteloos slingeren in Quatar, en dan, opeens, openen ze hun poort naar Barcelona Aeroport.
Ik heb het stof dat door scooters in Kathmandu werd opgeklopt nog in mijn neusharen. Onder mijn schoenen zit het modder van Annapurna en in mijn buik ongetwijfeld momo of lassi, ergens, in onherkenbare vorm. De geur van mijn kleren en haren komt van frituurvet in Thamal, de bruinige waas over mijn hippiebroek van alle banken en trappen waarop ik gezeten heb in de hoofdstraat van de chaos.
Als ik achterin de glimmende auto van de Comamala’s over de spekgladde wegen door het kaarsrechte verkeer rond Barcelona gereden wordt, heb ik het gevoel dat Nepal nog over mijn huid loopt. Alsof minikoeien, kippen en apen en mini-Nepali op scooters en fietsen en te voet allemaal hun drukke wegen banen over mijn armen en benen. Vrouwen in prachtige stoffen die rieten manden verslepen, hun kind ergens weggestopt, mannen die krakende violen aan de man proberen te brengen, dragers met hun 60 mini-kilo zware lasten, jonge jongens met hun speakers en opgeschoren en geverfde haren, meisjes in schooluniform, giechelend, schoolbussen vol prachtige koppen, oma’s en opa’s vastgelopen aan de zijkanten, met hun stok en waterige ogen.
En dan stap ik thuis onder de douche en spoel ik ze allemaal weg. De reis is een voldongen feit. Nepal ligt weer ver weg op de kaart en ik ruik naar biologische, Catalaanse rozen.

Vanavond om half acht vertrekt onze vlucht naar Quatar, waar geluidloze witte treinen door kristallen ruimtes bebaarde sjeiks naar hun vertrekhal vervoeren. Onze wereld staat op het punt te veranderen. Na de lachwekkende controles van medewerkers van vliegveld Kathmandu, die verveeld staren naar een scanner die er volgens mij meer voor de vorm is neergezet, is het afgelopen met Nepal. Dan zijn er slechts nog de foto’s, herinneringen en mijn verweerde opschrijfboekje, dat me zo dierbaar is geworden dat ik erachteraan spring als het uit het vliegtuig waait.

We spenderen onze laatste rupies aan masalathee en nutteloze souverniers. Ik neem mezelf voor om foto’s van Nepalezen te nemen, want na een sessie terugscrollen op de camera ontdek ik dat ik vooral koeien en apen heb vastgelegd, omdat mijn verlegenheid tussen hen en de camera niet opspeelt, terwijl ik de schaamteloze en hardnekkige straatverkopers niet om een foto durf te vragen. Ondertussen heeft internet zijn intrede in onze logementen gemaakt en staan we al met één been thuis. Thuis ja. De laatste bladzijdes van mijn opschrijfboekje zijn gevuld met gedachtes over thuis, dat de afgelopen jaren in een analyseerbaar concept is verandert. Maar teveel energie wil ik er niet aan wijden, zolang het stof van Thamel nog onze longen vult en ik duizend sjaals heb om uit te kiezen. Ze hebben gebedsvlaggetjes en handgemaakt papier met gouden patronen, traditionele maskers, stoffen, zepen van yakmelk, gongs, wierook, vilten olfifantjes en henneptassen en ik heb dat allemaal nodig. Vooral de tijgerbalsem en houten miniviolen. Morgen is de gekte van Kathmandu een verhaal, maar ik kan niet zonder bewijs dat het waargebeurd is het vliegtuig instappen.

Terwijl ik nog in Pokhara ben en onze vlucht pas over vier dagen gaat, ben ik al in de fase van het reflecteren beland. Alsof de herinnering te vroeg is ingezet en overlapt met het heden. De Nepalese impulsen onderscheiden zich niet meer van elkaar, ze vallen direct in de grote kist met plakker ‘Nepal’. De camera haalt het buitenlicht niet vandaag. Ik zwerf door de stad en dwaal langs het meer, drink een lassi of een kokosnoot – wat zich als eerste aandient.

Maar misschien, als ik iets minder moe was geweest, dan had ik nog midden in mijn Nepalese verblijf gestaan. Als ik wat minder had moeten overleven afgelopen week, dan had ik de toeters nog gehoord, de frituurlucht nog geroken, de grote bruine ogen van al die kiddo’s gewurmd in een doek op de rug van hun mama nog gezien. Ik ben dood op. Zelfs al sliep ik vannacht tien uur en kijk ik inmiddels een dagdeel loom uit over het water, dan nog ontbreekt de energie om geïnspireerd te raken.

Marcel en ik gooiden het roer om zodra we zijn vader achterlieten bij de Butterfly Inn in Centrum Pokhara voor de beklimming van de onbekende berg. Het eerste halfuur van de Annapurna Sanctuary Trek vormde het gewicht van onze tassen nog een mooie anekdote, maar nadat we het eerste dorp waren gepasseerd, realiseerden we ons wat we onszelf die week zouden aandoen. En we hadden geen tijd. We konden niet rusten. Het pad richting de bergen liep steil omhoog en dan weer steil naar beneden. We gingen door in het donker en zetten onze tent pas op toen we beiden door onze poten zakten. Dag twee maakte ons niet sterker. ‘s Middags was het zo warm dat Marcel het opgaf, alles, maar net toen ik me had neergelegd bij de teloorgang van het grote, belachelijke avontuur hervond hij zijn krachten. Dag drie bracht ons op 3700 meter, waar kachels ontbraken en de vrieskou geen hindernis zag in de extra deken die we van een guesthouse leenden. We hadden het beginpunt van onze beklimming bereikt, maar de onbekende berg lag voorbij een diepe canyon die we nooit snel genoeg zouden overbruggen, gegeven de tijd die we nodig hadden om weer thuis te komen. En één van de grapjes die we onderweg hadden gemaakt werd waarheid: het weer betrok op de dag van aankomst.

Dan maar ‘Tent Peak’, was onze conclusie: Een commerciële expeditietop, 5700m, niet technisch, wel mooi uitzicht, waarschijnlijk zo’n duizend keer beklommen. Dan waren onze tassen voor niets bepakt met al dat materiaal, maar hadden we op z’n minst een hoogtepunt (overigens: we sliepen praktisch naast de Annapurna’s en Mount Fishtail stak prominent achter ons uit; tijdens al dat afzien bevonden we ons tussen de sterren van de Himalaya).

Maar wat vonden we bij verassing links van ons, op weg naar het eerste basiskamp van de Tent Peak? Een bevroren waterval over de lengte van een berg, geperst tussen de wanden van een mistige kloof, dik ijs voor zo’n vierhonderd meter. Ik zag Marcels blik en wist dat onze koers zich weer zou wijzigen.

De beklimming en de terugweg deden qua intensiteit niet onder voor de heenweg. Als ik nu naar mijn lichaam luister, denk ik dat er zelfs sprake is geweest van een optelsom. Ik heb acht dagen aan uitputting te verteren. Misschien, dus, dat Nepal daarom even niet binnenkomt.

Waarschijnlijk, hopelijk, zal ik nooit meer zo’n frats als afgelopen week uithalen. Maar de lassi smaakt wel heel goed vandaag. En al begint de herinnering aan Nepal vroegtijdig: ik waan me in soort gedrogeerde tevredenheid. Een acceptatie die me ongeïnspireerd, maar wel schaapachtig naar de bootjes op het meer laat kijken, die nu geheel volgens de romantische setting van Pokhara, door het weerkaatsende licht van de ondergaande zon varen. Als de komende dagen dezelfde vorm aannemen, dan win ik misschien weinig meer aan diepgang, maar stap ik wel zielsgelukkig het vliegtuig in.

Na een halve maand in Nepal heb ik geen idee wat als eerst geschreven moet worden. Ik zit momenteel in het relatieve paradijs van Pokhara, ten Westen van Kathmandu, waar boottochtjes over het meer en pashminasjaals tussen de hipstertentjes het meest relevant zijn. Een cocktail zoals Wiskey Sour kost 285 rps, nog geen drie euro. Angel en Marcel zijn niet te motiveren voor een cocktailavond, maar als ik me niet in kan houden, dan zijn er genoeg reizigers om van de straat te plukken.

Geïnspireerd door Pokhara dwalen mijn gedachten vaak af naar het restaurant dat ik zelf op zou willen zetten. Zolang je niet van de toeristische paden afwijkt is Nepal erop gericht om het verblijf van de toerist zo comfortabel en Westers mogelijk te laten verlopen. Je hoeft hier niet persé te lijden onder een afwijkend idee van hygiëne en kunt rustig je toekomst uitwerken zonder spirituele afleiding of shock vanwege de praktijk in de derdewereld.

Maar als je wilt, is er genoeg om over na te denken dat betrekking heeft op een reis door Nepal. Mijn schrift is bijna vol en als ik, zoals veel reizigers, een Macbook had meegedragen, dan had ik tweedaags blogs kunnen produceren. Waarover? De Himalaya. Nepalezen. Plastic. Een brede ‘dirtroad’ die elke dag wat verder tot het beschermde natuurgebied van Annapurna doordringt en zowel ontwikkeling (ontwikkeling?) als destructie brengt. Reizen met een vermoeide schoonvader. Jonge vrouwen die hooibalen dragen van ogenschijnlijk het dubbele van hun eigen gewicht en ondertussen kwetteren in hun smartphone. Een trekking over Thorung La, een pas op 5416 meter hoogte tussen de giganten van de Himalaya. Hindoeisme, boeddhisme en alle vormen van religie die ze ons, toeristen, in allerlei vormen serveren. Een huilbui vanwege het verliezen van een pluchen pinguin (en de realisatie dat Marcel de man van mijn leven is omdat hij de ernst van de zaak inzag en me troostte). ‘Busrides from hell’. Bloedmooie kindjes. Tibetanen. Stupa’s die zich verstoppen achter selfiemakende Aziaten met glanzende zwarte haren. Het boek While the Gods Were Sleeping van antropologe Elizabeth Enslin over haar onverwachte studie van Nepal door haar huwelijk met een high caste Nepali. Hoogte, droogte, hitte, kou. De mix van authentieke kledij en skinnyjeans. Diarree en hurkwc’s. Wifi. De wetenschap dat armoede zich verstopt in andere valleien en zo niet, zich manifesteert in de gedaante die we al kennen van thuis: de occasionele zwerver. Waanzinnige landschappen. Een straalbezopen receptionist die de kamersleutel verstopt. Kathmandu, waarover ik pas later durf te zeggen dat ik het, als onwetende toerist zonder specifiek doel of leidende interesse, vrij verschrikkelijk vind (stof, vervuiling, chaos, plastic en herhaling van dezelfde winkels voor toeristen; maar goed, zoals gezegd wijken wij niet van de gebaande paden). Apen, jonge koeien en honden die zich gedragen als katten.

Ik zit momenteel in een café met een kop ‘Ruby’ thee en een stuk worteltaart. Een zeldzaam moment alleen. Vanmiddag komen onze alpinetassen aan in Pokhara, met ijsbijlen, stijgijzers en touwen. In een waanzinnig krap tijdsschema trekken Marcel en ik morgen richting het Annapurna basecamp om daar, over een dag of vier, een willekeurige, naamloze berg te beklimmen die onze persoonlijke geschiedenis in zal gaan als Mount Pinguin, mochten we de top bereiken. Angel laten we in Pokhara, waar het comfort en de aanwezigheid van een Spaans tappasrestaurant ons allen geruststelt.

Ik heb zin in de tweede helft van de reis. Maar ik heb ook zin om thuis te komen en mijn indrukken uit te werken, om vervolgens een leven op te pakken waarin ik actief meedraai. De rol van toeschouwer is beperkt houdbaar, zelfs in Nepal.

Over precies een week ga ik met Angel en Marcel naar Nepal. Ongeveer een week geleden hebben we de tickets geboekt. Dit valt wel onder de noemer spontaan. Zelfs ik vind het vrij spontaan. Een vlucht op zich is snel gevonden en de plotselinge wending is mijn leven niet persé vreemd. Maar Nepal? De Himalaya?

Ik hoop dat het vliegtuig niet neerstort. En ik hoop dat Angel het trekt. Hij is 62 en loopt nog fit door huis, maar wat Nepal met zijn tred uithaalt… Kathmandu lijkt me niet ingericht voor Westerse gepensioneerden. Maar er ligt een twinkeling in zijn  bruine ogen, echt waar, een onzekere twinkeling die niet kan ontsnappen.

Ik probeer de gedachten aan Nepal te laten passeren zolang ze niet gaan over het organiseren van mijn visum. Zojuist nam ik een kop lauwe koffie op de veranda aan de achterzijde van het huis en daagde het me plotseling waarom. Ik ga namelijk op een avontuur waarvan ik de grote lijnen hier ter plekke kan uitschrijven. Daarmee bedoel ik niet de logistiek, van de logistiek heb ik geen idee, maar ik doel op de gehele ervaring. Ik ga zien wat ik al heb gezien in documentaires en ruiken wat al tig keer aan me is omschreven als een specifieke mengeling van geuren. Meer van dat.

Wat die hele sloot aan twintigjarige reizigers al heeft uitgeplozen in reisverslagen op het internet wordt de komende maand gecopy-pasted in mijn wezen. Armoede, massatoerisme, authentieke ervaringen met locals, natuur, vrijheid, overvloed aan indrukken, verveling, hectiek, dat het hier toch wel anders werkt, overweldigend, ik als westerling, ik als experiment, ik als emotioneel wezen; één ding staat als een paal boven water en dat is dat ik terug zal komen als een ander mens. Toch? Wat kan ik nog fotograferen dat niet al op Instagram is gepubliceerd? Waar in godsnaam zal ik over kunnen schrijven? Over een ander mens dat iedereen al kent?

Ik vestig al mijn hoop op Angel, de gepensioneerde bankmedewerker, want die staan doorgaans niet op de paklijst. Maar ik vrees de teleurstelling. Ik vrees het moment waarop de pen in mijn hand boven een blocnote zweeft en ik ondanks de intensiteit van mijn eigen Nepalervaring op zoek moet naar originaliteit.

Misschien denk je nu ‘houdt die ervaring dan voor jezelf’ en dat zou inderdaad een oplossing zijn. Dan kan ik ongegeneerd gaan zitten veranderen in een voorspelbare directie en precies datgene denken wat jullie allemaal al eens gedacht hebben onder de invloed van een magistraal andere wereld. Prima. Maar ik ben een schrijfster.

Kom op, Angel, redt me van deze teloorgang.

‘Papie’, zegt Marcel. ‘We gaan naar Nepal’.
De vader van Marcel doet een siësta op de bank in de woonkamer. Hij opent zijn ogen en ziet de grijns van zijn zoon op nog geen twintig centimeter van zijn eigen gezicht. ‘We gaan naar Nepal’, herhaalt Marcel.
Hij mompelt wat.

‘En?’ vraag ik als Marcel later mijn kant op komt.
‘Ja.’ Die grijns is er nog. ‘En jij?’

Naar Nepal, heel November, uit het niets, uit de spontaniteit van Marcel, uit het universum van waarom-niet; ga ik mee of blijf ik thuis? Waarom niet ja. Misschien is het geen ideale voorbereiding voor de examens, maar Marcel beloofd me dat we gaan klimmen, dat je sowieso in Nepal kunt klimmen, en anders trekken we ons wel ergens aan op. Dan ren ik een rondje door de Himalaya en doe ik sit-ups in een klooster. Een tocht in het hoog, hoog, hooggebergte zou overigens niet misstaan op de tochtenlijst. ‘Kunnen we met al het materiaal het vliegtuig in?’
‘Ja joh.’

De vader van Marcel is sinds ruim een halfjaar met pensioen en het blijkt best lastig om plotseling zoveel tijd te hebben. Zoveel nadenken. Elke dag een dagprogramma uit de grond stampen. Een leven lang werken bereid je niet specifiek voor op de jaren die daarna komen. Dan zit er niets anders op dan met een zeilboot de wereld over varen, onmisbaar worden in de opvoeding van de kleinkinderen of met je zoon en zijn vriendin een maand in Nepal naar inzichten zoeken (of een hond nemen, toch mama papa, hond, hond, hond? Woef?)

De tickets zijn geboekt. Ik heb zelfs nog een ticket naar Nederland geboekt, vlak voor de gang naar Nepal, zodat ik het thuisfront gedag kan zeggen. Onze lieve kat is helaas naar de hemel vertrokken, maar die reïncarneert ongetwijfeld in een Nepalese berggeit.

De vader van Marcel loopt lichtelijk overdondert door het huis. Naar Nepal, dus. Waarom niet.