RUBY ELIZABETH

Voor het eerst sinds April 2016 ben ik weer eens alleen thuis. Mijn schoonfamilie is op pad, Marcel inclusief.

Donderdagavond was ik met al het Catalaanse gekakel in mijn nieuwe appartement in Les Bossons (Chamonix) getrokken. Mijn huisgenootje Adria werd uit de slaapkamer gekickt zodat papa en mama Marcel in het grote bed konden. Het appartement dat ik slechts kende van de bezichtiging en in mijn fantasie had vastgelegd als mijn stekje voor het winterseizoen, werd het decor van een familie op doorreis naar Zwitserland.

Daar zat ik dan, ’s ochtends aan de thee, al mijn spullen nog in tassen verspreid door de woonkamer en vier Catalanen die iets met de dag moesten aanvangen. De sneeuw in Chamonix had het ernstig laten afweten, waardoor de evidente activiteit van het skiën zich plotseling terugtrok als hoofdzaak en we de ouders maar in de wandelschoenen zetten.
Ik had Marcel graag even voor mijzelf gehad voordat hij aan zijn winterseizoen in Zwitserland begon, maar kwam erachter dat mijn eigen wensen ten onder zouden gaan aan de groepsdynamiek.

Alhoewel, de moeder van Marcel was zowaar jarig en er waren twee dingen die ik zeker wist: Dat de mannen van het gezin daar redelijk snel aan voorbij gingen en zij, de koningin van het zichzelf wegcijferen, stiekem stond te springen om aandacht. En dus kon ik mijn ei redelijk kwijt in het organiseren van een verassingsfeestje. Ik kocht ballonen, cadeautjes, eten en nodigde onze oude vrienden uit, die langzaamaan Chamonix binnen waren gesijpeld en in principe niets van doen hadden met de moeder van Marcel, maar elkaar graag weer zagen.

Het was een opvallend vreemde situatie. Het nieuwe appartement, de drukte, de moeder, ikzelf. Ik dacht dat ik daaraan zou wennen, maar zodra je het leven zelf de controle geeft blijf je je verbazen.

En nu ben ik alleen thuis. Het appartement is gigantisch. Marcel is weg.
Ik pak mijn tassen uit, zet een pot thee die ik met niemand hoef te delen en drink in stilte.
Alhoewel; ik hoor het lawaai van het skiseizoen in mijn toekomst, de gillende Zweedse rijkaards, het gezoem van de pistes, de spanning van de alpinetochten en het gemis van mijn vriendje.
Maar het huis heeft een balkon en vanaf daar zie ik de bergen, die het geraas verstommen en me terugzetten waar ik ben. Tussen hen. Alleen thuis.

In Chamonix werd ik regelmatig gek van al die dozijnen Spanjaarden om me heen. We zijn in Frankrijk, dacht ik, laten we Frans spreken. Daar heb ik namelijk mijn best op gedaan.
Maar de dominante taal (in mijn huis, op feestjes, onder vrienden) was Spaans. In het begin van elke sociale affaire werd er wel Engels of Frans tegen me gesproken, maar zodra de groep op gang kwam stond ik systematisch buiten spel. Dan hadden al die mensen waarmee ik afzonderlijk goed kon opschieten een fantastische vibe met zijn allen en had ik het voorrecht daarnaar te mogen kijken. Soms was er een sociaal dier dat me erbij probeerde te betrekken. Soms.
Het maakte me ontzettend boos. Jullie zijn verdomde asociaal, dacht ik vaak. Ik weet dat elk van jullie prima Frans of Engels spreekt, dus waarom in godsnaam doen jullie de moeite niet?
En het maakte me net zo onzeker. Schijnbaar was ik niet van toegevoegde waarde, was ik de moeite niet waard om voor van taal te schakelen.

‘Sorry, ik sta uit’ zei ik vaak tegen vrienden afzonderlijk. Dan was ik te ver in gedachten gezakt om nog in een taal te converseren die me wél eigen was.
Na veel tijd en een hoop gedwongen(!) observatie leerde ik als geen ander hoe ontzettend sterk het groepsverband mensen beïnvloed. Hoe elk individu onder de betovering van een groep komt en alleen nog oor en oog heeft voor wat er zich in de groep afspeelt. Als doofstomme val je letterlijk van de kaart.
Die realisatie maakte me iets minder boos. Ik zag eveneens in dat de situatie uit zichzelf niets zou veranderen en concludeerde dat de oplossing bij mijzelf lag.
Ik moest Spaans leren.

Nu ben ik toevallig voor lange tijd in Catalonië en ik kan je zeggen, het is een interessante onderneming om Spaans te leren in een gebied dat diep in het hart niets van het Spaans wilt weten. Moet ik niet Catalaans leren? – heb ik afgelopen maand vaak gedacht, maar dan sta ik deze winter in Chamonix voor exact hetzelfde probleem. En dus word ik in het dagelijks leven harder buitengesloten dan ooit tevoren (hier spreekt iedereen immers een andere taal dan ik) en leer ik tussen de bedrijven door Spaanse woordjes, die doodstil in een achterkamertje van mijn brein wachten op een Spaanstalig incident.

Ik wou dat ik kon zeggen dat ik er inmiddels aan gewend ben, maar in feite kan ik niet wachten om me weer onder mensen te voegen waarmee ik (in groepsverband) kan communiceren. Het maakt me niet meer onzeker, noch boos, maar vooral eenzaam. Iedereen is zo lief, zo uitnodigend, zo warm, maar op het moment (du moment) dat het gezellig wordt ben ik simpelweg niet bij ze. Dan duurt het niet lang of ik trek me terug in mijn Nederlandse slakkenhuis en hoor het lachen en delen van de anderen weergalmen tussen de wanden van mijn schelp.
Het enige wat ik dan denk is: Waar zijn mijn vrienden. Ik mis zo. Ontzettend. Mijn vrienden.

Ik heb nog twee dagen voordat ik begin met aftakelen. Ik geloof dat iemand me dat eens vertelde, dat je cellen op je vijfentwintigste een beetje achterover gaan leunen. En ik zie het al in de spiegel: kleine rimpeltjes rond mijn ogen.

Iemand anders vertelde me dat de meeste dodelijke alpine ongelukken plaatsvinden bij jonge alpinisten, de onervaren garde van onder de 25. Eerst vertaalde ik dat in: Ok, als ik de 25 haal, word ik oud. Na mijn ongeval werd het meer: Mwah, waarschijnlijk word ik niet ouder dan 25.

Nu de 25 twee nachtjes verder ligt, denk ik dat gewoon op deze planeet aan mijn verjaardagstaart zal zitten. De risico’s waaraan ik me morgen en overmorgen blootstel zijn onschuldig: De bomen langs de piste, de scherpe nagels van de buurkat en een overdosis aan gezond eten.

Ik denk eigenlijk dat mijn 25jarige leven iets gevaarlijker wordt, want ik heb vriendjelief deze winter niet om me langs de gletsjerspeleten en lawinecouloirs te leiden, want die heeft een contract in een superluxe hotel in Zwitserland.
Misschien moet ik mezelf voor mijn verjaardag maar een lawinepiep en een off-piste handleiding cadeau geven.

Hoe dan ook, ik zei eens tegen mijzelf dat ik een groot feest zou vieren de dag dat ik 25 werd, omdat ik dan van de Goden het toppunt van mijn fysiek had mogen bereiken. Het probleem is nu dat al die 25 jaren ertoe hebben geleid dat mijn vrienden en familie zich overal en nergens bevinden en ikzelf luxeleef in een geïsoleerd stadje in Spanje (met de buurkat).
Mijn grootste vrienden hier zijn de ouders en vrienden van Marcel en de duizenden varkens die dagelijks naar het slachthuis aan de rand van de stad worden gebracht (want het dorp is groot geworden met de productie van varkensvlees).

Zijn vrienden beginnen overigens al kaal te worden; het bewijs dat de aftakeling inderdaad toeslaat in de tweede helft van de twintigerjaren.

Het beste aan 25 worden zal dus niet dat grote feest zijn, maar ik heb wel een groot eenmansfeest te vieren. Namelijk: de realisatie van het feit dat ik ontzettend veel zin heb in de volgende 25 jaar. Ik zal een coole oude vrouw worden, zo één waarvan elke afzonderlijke rimpel bevestigd dat het bestaan een zegen is geweest (want eerlijk is eerlijk, mijn bestaat tot nu toe was niets anders) en elke nog blonde tevreden afwacht tot ‘ie grijs wordt.

20 November. We zijn nog steeds bij de ouders van Marcel. Het lijkt erop dat de kat (Micha) mijn aanwezigheid eindelijk heeft geaccepteerd, laatst kwam ze namelijk dichtbij me op de yogamat liggen. De kat van de buren (twee keer groter (dikker) dan Micha) laat zich met vier omhooggestoken poten in de armen van Marcel heen en weer wiegen, maar als ik goedemorgen-kat zeg sprint ze weg. Daar moet ik dus nog wat aandacht (kattenkoekjes) aan besteden.

Welkom in Spanje. Of specifiek: Het kleine witte buurtje in Olot dat tegen de oude vulkaan opkruipt en meer katten en honden huisvest dan buurtgenoten. Als de ene hond begint de blaffen, blaffen ze allemaal.
En de bejaarden zeggen ‘Ola’ tegen me.

Ik ben nog niet vergeten dat ik in een vreemde cultuur rondloop. Of laat ik zeggen: Dit is Spanje, kader Spanje, vreemd maar ik ken het al. De shock is overigens nooit groot geweest, het is geen India hier. En toch, als ik erop reflecteer realiseer ik me dat alles een beetje anders is. Het soort natuur dat zich door de ramen toont, het kleurenpallet van de dorpsstraten, de oude stenen nederzettingen buiten Olot, het klimaat, de etenstijden en in feite non-stop eetcultuur en niet te vergeten: de warmte van mensen (vriendschappen, eerste ontmoetingen, gastvrijheid: ik weet niet hoe het is om in een Noordelijke cultuur te belanden, misschien net zo warm. Maar het gaat ver hier; ik ben nooit een buitenstaander, net zo veel vriend in de vriendengroep als zij die samen zijn opgegroeid. Eerlijk waar, alsof ik hier een gewaardeerd bestaan had nog voordat ik voor het eerst voet in Olot zette).
Ik twijfel overigens wel of ik over Olot in Spanje kan spreken. Olot is diep Catalaans. Mensen uit Barcelona zijn al vreemdelingen. Vrienden van Marcel hebben hun stamboom klaarliggen, de Spaanse burgeroorlog, Franco, het leeft, het is recent, het is belangrijk. Het idee van ‘onafhankelijk willen zijn’ is me in feite drie keer vreemder dan de etenstijden en ik zie of voel het overal.

Maar toch nog even over het eten: Laatst gingen we weer op bezoek bij Joseph, die woont in het landhuis waar ik tijdens mijn vorige verblijf al zo lyrisch over geschreven had. Het huis met de ezel en het paard, beide nog geen twee jaar oud, de gigantische groentetuin, de kippen en het kleine hondje, de piano en gitaren, de eettafel van vier meter; dat huis. We kwamen toevallig tegelijkertijd aan met de moeder des huizes, die ons twee grote manden gaf en opdroeg om groenten uit tuin te halen en eieren uit het kippenhok. In de keuken had ze ondertussen de tafel afgeladen met gerechten, uit het niets, uit de koelkast, uit de tuin. Er was huisgemaakte druivensap en appelsap, brood, salade, quiche, spinazietaart, kaashapjes, olijven en een amandeltaart toe. Zoiets krijg ik nog niet voor elkaar op een feestdag. ‘I like cooking’, zei ze verontschuldigend. Iedereen hier in Spanje houdt van koken.

Ik ging natuurlijk weg met een hoop aangewakkerde dromen (en een mandje met groenten), precies zoals afgelopen Juni. Met name de ezel maakt diepe indruk op me. Geef mij een ezel voor mijn verjaardag – en het bijpassende huis. Desnoods in Catalunya; ik mis de bergen, brood met Nutella in de middag en zal me nooit bij de seperatisten scharen, maar de rest zie ik wel zitten.
En dat hart van Micha en de buurkat verover ik nog wel.

Het komt door de koeien in Le Tour. Ze waren zo gelukkig op die flank, een beetje liggen, poepen en grazen, dat ik het idee van hun vrienden op mijn bord plotseling weerzinwekkend vond. Sindsdien wil ik Bertha weer recht in de ogen aan kunnen kijken, en dat kan ik niet als Bertha’s zus nog op de bodem van mijn maag ligt te verteren.
De vorige keer dat ik vegetariër werd was het toch wel een dingetje. Beïnvloed door het stadsleven en alle kleine denkers om mij heen, misschien ook de transitie die ik zelf doormaakte (corpsbal -> hippie), was ik veel bewuster van mijn eigen ideologie. Enerzijds schaamde ik me voor mijn besluit, het cliché, het paste te zeer bij mijn wending, anderzijds probeerde ik het aan alle kanten van argumenten te voorzien.
Nu is alles zo… überhaupt zo moeilijk om in een hokje te plaatsen, dat ik het grote kader langzaamaan heb losgelaten. Wat de som is van mijn ideeën intrigeert me momenteel niet zoals in mijn studententijd. En als ik even geen beesten meer wil eten, tsjah, dan niet.

Alhoewel, het is toch wel gek dat ik het ene moment de connectie tussen Bertha’s zusters en het vlees tussen mijn pasta’s wel maak, en het andere moment niet. Ik interesseer me de laatste tijd weer wat meer in de wereld en haar geschiedenis – onbeperkt toegang tot internet heeft zijn gevolgen – en doorspit een hoop onheil. Nazi-Duitsland, Pinochet, drugsoorlogen in Colombia, een ontzettend willekeurige reeks aan onbegrijpelijke regiems en misdaden doet me afvragen hoe je als mens in staat bent om een ander mens kwaad te doen.
En het lijkt, of het voelt voor mij begrijpelijker als ik denk aan mijn wisselende vermogen om een vredige, grazende koe tussen de grassprieten in het vlees dat ik eet te zien. Óf ik kan meevoelen met een koe, of ik kan het niet. Alsof een deel van mijn empathisch vermogen (naar koeien toe!) een beetje gedijt op toevallige omstandigheden. Gelukkig zie ik het verschil tussen een mens en een koe… ik kan vrij eenvoudig concluderen dat mijn empathisch vermogen wat betreft mensen iets minder wisselvallig is (alhoewel, ik koop nog steeds kleren waarvan ik vermoed dat het productieproces niet helemaal netjes is – daar moet ik dus mee stoppen).
Hoe dan ook, het fascineert me. De status van het leven, al dat leeft, de koe, de kat, de vlieg, het mens, hoe dat schommelt en rommelt en bepaald wat ik doe, dat is interessant.

De conclusie is dat ik Bertha’s zusters rustig in hun weide laat en wederom overga op konijnenvoer. Als ik het simpel houd. Laat ik het simpel houden.