Druiven Knippen

‘Sinds het begin van mijn site heb ik nooit zo lang geen blog geschreven’, zeg ik tegen mijn nieuwe Franse vrienden Gwen en Thibaut. Ze hebben net als ons de bus vlak boven de wijngaarden van Martigny geparkeerd, op een klein grasveldje dat in de winter gebruikt wordt als landplaats voor de helikopter. De cave van Gerald Besse ligt in Martigny Combe, het deel van de stad dat opkruipt tegen de helling richting Col de la Forclaz.
Boven de flanken van de vallei hangen de druiven zwaar aan hun takken. Martigny is wijn en het knippen is begonnen.

Elke ochtend om stipt halfacht loop ik met Gwen naar beneden. Thibaut en Marcel volgen ons tien minuten later met de mountainbikes. We verzamelen ons met 36 andere knippers en dragers voor de gloednieuwe wijnfabriek van Besse, in de kou van een nieuwe herfstdag, handschoenen, sjaals, thermosflessen en heel veel sigaretten. Van de 36 zijn er zo’n 30 vrouw, kwebbelend tot het einde van de werkdag.
Met kleren klevend van het druivensap worden we acht tot negen uur lang van wijngaard naar wijngaard gereden. Binnen drie weken tikken we het hele imperium van Meneer Besse af. De mannen dragen de kisten met druiven en rijden de machines. Ze krijgen 16 franc per uur of meer, wij beginnen bij 13,50. Het is ons nooit gevraagd of we willen dragen. Sterker nog; zodra we een kist optillen horen we van meerdere kanten ‘niet laten vallen, hè’. De kostbare druiven zijn in gevaar onder de hoede van vrouwen.

’s Middags is het zonnig, warm, met name de eerste dagen. Martigny klinkt onder ons en lijkt op een speelgoedstad. We zien de zon opkomen en werken nog wanneer ze haar gang uit de vallei maakt. Het bonte kleurenpallet dat ze tussendoor over de bergen werpt zien we alleen in de pauzes; de werkdruk is hoog. We worden geacht razendsnel te knippen en de druiven te controleren. Geen rotte, zure, droge druiven. De gelijkmatige struikenrijen verraden genadeloos onze relatieve snelheid, baas Suliman ziet van boven precies wie er achterblijft. De oudste en logste vrouwen zijn onbegrijpelijk snel, niet bij te houden zonder met de pet naar de selectie te gooien. Hun handelingen zijn kalm, ze bewegen zich rustig en vloeiend voort langs de struiken, hun determinatie en ervaring geeft hen een tros per struik voorsprong. Ik haast me er gejaagd achteraan en weet me bij uitzondering te handhaven.

_dsc9023

De eerste drie dagen ga ik gemoeid onder rugpijn en knip ik drie keer in mijn vingers. Het werk is zo fysiek dat erna maar een paar uur dag overblijft. We eten, lezen en vechten rond achten al tegen de slaap. Ik doe verslag van elke dag met het plan om later een klein boek te schrijven, want het leven als immigrant in Zwitserland is, ondanks de simpele dagelijkse herhaling, verbijsterend interessant. Vraagstukken en mythes worden me ingegeven met de wijn of het druivensap; de kniproutine opent nieuwe gangen in mijn denken. Mijn literatuur bestaat uit Code de la Route (het geld van Besse moet een rijbewijs gaan financieren) en Le Deuxième Sexe van Simone de Beauvoir. ‘C’est juste que je déteste inégalité’ zegt Gwen tijdens een pauze. We proberen ons nog steeds tevergeefs tussen het mannenwerk te voegen.

Thibaut, Marcel, Gwen en ik vormen een relatief Franstalig viertal tussen de werknemers. Onze leidinggevende Suliman komt uit Kosovo en de drager Muzier uit Irritrea, de rest is Portugees. Het gepassioneerde, soms brute Portugeze gekwetter klinkt altijd boven de wijnvelden. Soms zingen ze.
Suliman is een leider zonder overzicht die na twintig jaar tussen de wijngaarden zijn rug dermate heeft verziekt dat hij zelf geen lege kist meer kan en mag tillen. Hij loopt gewichtig tussen de druiven door, controleert met ernst onze kisten en doet het gros van de tijd geen flikker. Zijn autoriteit is op het randje, maar omdat hij sympathiek is luisteren de meeste.
Muzier praat, ondanks dat hij Frans spreekt, liever niet. Hij is diepdonker, nog geen twintig, heeft zijn grote bruine ogen wijd uit elkaar staan, onwerkelijk mooi, een lach die het leven van haar zwaarte ontdoet. Marcel denkt dat hij een boodschapper is, een reïncarnatie op zijn minst.
De familie Portugezen steelt ondertussen consequent één tablet chocolade uit de vier-uur-pauze kist. Ik betrap ze op een dag en creëer onbedoeld een vete tussen de Fransen en de Portugezen die voortduurt totdat we allen met onze enveloppe vol Francen naar huis keren. ‘Pas de chocola, pas de caisse’, zegt Thibaut tegen een van de Portugeze leidersfiguren. Geen chocola, geen nieuwe kist. Hij laat haar achter met de trossen druiven in haar handen.

De middag voor de laatste knipdag trakteert Besse ons op een kastanjelunch. In onze druivensapkleren zitten we aan het witte tafellaken. Met handen vol knipwonden en vuil tussen de huidgroeven en nagelranden drinken we uit hoge wijnglazen. Gamay Bovenier, Fendant Champortay. Marcel zegt dat de goedkoopste Spaanse wijn lekkerder is. Thibaut zegt dat de goedkoopste Franse wijn lekkerder is. Ik heb tijdens het plukken geen wijnkennis opgedaan en drink wat het ook is dat in mijn glas geschonken word. Na de lunch neemt dochter Sarah Besse dertig stuk aangeschoten vrouwen mee op een rondleiding door de wijnfabriek. Ik wil graag opletten, maar ze spreekt Frans met wijntermen en het zweeft in mijn hoofd.
Donderdagochtend 19 oktober knippen we de laatste wijngaard en lig ik voor het laatst achter op de vrouwen. Een tablet chocolade wordt gestolen, de zon warmt onze bevroren vingers pas rond elf uur, sneeuw ligt in de bergen en ik gooi mijn laatste tros druiven ritueel in de bosjes achter de wijngaard. Die middag ontvang ik 1608,95 Franc, dat zich bij het station van Martigny laat vertalen in 1435 euro.

Het gewicht aan druiven dat niet meer aan trossen boven de stad hangt is immens. We nemen een aantal uit het jaar 2015 mee in een fles rosé en een fles rood en rijden weg uit de vallei.

_dsc9016

_dsc9048

One Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s